Olej palmowy jest w przemyśle spożywczym najchętniej wybieranym tłuszczem ze względu na niską cenę oraz ogólnodostępność. Niestety ma bardzo zły wpływ nie tylko na organizm człowieka, ale także na środowisko naturalne i los zwierząt. Z tego względu coraz częściej apeluje się, by wybierać jego zdrowsze zamienniki. Czym jest olej palmowy i dlaczego wzbudza tyle kontrowersji?

Spożywanie oleju palmowego, a kwestie zdrowotne

Olej palmowy spożywany w małych ilościach nie jest szkodliwy dla człowieka. Sytuacja jest zupełnie inna w przypadku, jeżeli regularnie spożywamy produkty zawierające olej palmowy. Wtedy ograniczamy ilość witamin i składników mineralnych dostarczanych do organizmu na poczet produktów utleniania, które są dla nas szkodliwe. Jeśli przyjmujemy duże ilości utwardzonego oleju palmowego, to zwiększa się poziom stężenia cholesterolu, ryzyko pojawienia się choroby nowotworowej oraz uszkodzenia nerek.

Warto jeszcze uściślić, że pod pojęciem "olej palmowy" kryje się kilka rodzajów oleju:
  • olej z miąższu palmy oleistej - to on jest zazwyczaj wykorzystywany i to właśnie do niego zazwyczaj odnosi się to określenie. To o nim będzie nasz artykuł.
  • olej z nasion palmy - produkowany na zdecydowanie mniejszą skalę, ma odmienny, korzystniejszy skład kwasów tłuszczowych w przeciwieństwie do oleju z miąższu.

Olej z miąższu palmy jest popularnym składnikiem wielu gotowych produktów - sosów, gotowych dań, ale także słodyczy, w tym tych najbardziej popularnych. Według Raportu Europejskiego Nadzoru do spraw Żywności podczas obróbki tego wydzielają się glicydylowe estry kwasów tłuszczowych - co kryje się pod tą skomplikowaną nazwą? Związki, które w procesie trawienia i rozkładania przez organizm mają działanie potencjalnie rakotwórcze.

Jaki wpływ na środowisko ma produkcja oleju palmowego?

Pozyskiwanie oleju palmowego, mimo że jest bardzo wydajne i tanie, znacząco obciąża środowisko naturalne. Ten surowiec jest wytwarzany głównie w Malezji i Indonezji, i to mieszkańcy tych krajów cierpią na tym najbardziej. Na potrzeby produkcji wycinane są duże obszary lasów tropikalnych. Szacuje się, że aby zaspokoić potrzebę wszystkich typów przemysłu na olej palmowy, należy wycinać ok. 27 milionów hektarów lasów, czyli o 4 miliony hektary mniej niż liczy powierzchnia Polski. To tak, jakby z mapy Polski zniknęło całe województwo pomorskie i zachodniopomorskie!

Ponadto na konwencjonalnych plantacjach są wykorzystywane substancje chemiczne, które mają szkodliwy wpływ na glebę, wodę i środowisko. W wyniku powziętych działań mieszkańcy tych krajów tracą dostęp do wody pitnej, a także zmniejszają się zasoby ryb w rzekach, co powoduje problemy z żywnością.

Plantacje oleju palmowego szkodzą także zwierzętom, ponieważ lasy deszczowe, które są uznawane za najbardziej różnorodne ekosystemy, są zamieniane na tereny produkcyjne. To z kolei powoduje, że orangutany, słonie indyjskie, pantery mgliste, tygrysy i słonie sumatrzańskie tracą miejsce do życia i zyskiwania pożywienia, przez co mogą nie przetrwać w nowych warunkach.

Jakie zdrowe tłuszcze znajdziemy w sklepie?

Warto wobec tego rezygnować z produktów zawierających tłuszcz palmowy, przede wszystkim utwardzony. A co w zamian? Same w sobie tłuszcze nie tylko nie są złe, ale są nam wręcz niezbędne. Trzeba tylko wybierać zdrowe oleje. Jakie?

  • olej lniany – posiada bardzo dobre proporcje Omega 3 i Omega 6. Nadaje się do spożycia na zimno, ponieważ jest niestabilny temperaturowo. Najlepiej kupować taki olej, który jest nierafinowany, z pierwszego tłoczenia na zimno.
  •  olej rybi – dostarcza kwasów Omega 3.
  • masło klarowane – zawiera witaminę K2 i kwasy Omega 3. Można je wykorzystać podczas smażenia, jest stabilne temperaturowo. To dobra alternatywa dla wegan lub osób z nietolerancją laktozy czy alergią na białka mleka krowiego.
  • awokado – zawiera kwas foliowy, białko i witaminę E oraz lekkostrawne jednonasycone kwasy tłuszczowe. Niedojrzałe należy przechowywać w papierowej torbie, natomiast dojrzałe w lodówce.
  • oliwa extra vergin – poprawia funkcje poznawcze, pamięć i działa przeciwzapalnie. Warto wybierać oliwę nierafinowaną z pierwszego tłoczenia na zimno.

Co to znaczy, że dany tłuszcz jest zdrowy?

Zdrowy tłuszcz to taki, który jest nienasycony. To właśnie ten typ posiada odpowiednie stężenie kwasów Omega 3 i Omega 6, które są wartościowe dla organizmu. Ponadto zdrowe tłuszcze posiadają w swoim składzie witaminy. To wszystko sprawia, że organizm nie jest obciążony szkodliwymi substancjami, lecz otrzymuje składniki mineralne, które wspomagają wszystkie naturalne procesy życiowe.

Kwasy nienasycone i nasycone – co warto o nich wiedzieć?

Kwasy nienasycone są bardzo potrzebne ludzkiemu organizmowi do funkcjonowania. Pomagają zwalczać stany zapalne, zmniejszają lepkość krwi, obniżają poziom cholesterolu, normują ciśnienie, wzmacniają odporność oraz zapobiegają chorobom skóry, hamują rozwój komórek nowotworowych, zapobiegają chorobom degeneracyjnym i wspomagają impulsy nerwowe.

Kwasy nasycone to tłuszcze pochodzenia głównie zwierzęcego, choć nie tylko. Nadmiar przyjmowanych tego typu tłuszczów może doprowadzić do rozwoju miażdżycy, udaru mózgu, zatorów, zespołów naczyniowych, choroby niedokrwiennej serca czy otyłości.

Olej palmowy jest nasyconym tłuszczem roślinnym, który ma zły wpływ na zdrowie człowieka. Ponadto jego pozyskanie wiąże się z degradacją ekosystemu, co ma negatywny wpływ na życie ludzi i zwierząt. Niestety jest bardzo popularny, ponieważ jest tani i ogólnodostępny. Ale to od naszych decyzji zależy, czy będziemy wspierać proces niszczenia naturalnych zasobów Ziemi i narażać się na pogorszenie zdrowia, czy też weźmiemy sprawy w swoje ręce. Zmiana zaczyna się od codziennych, małych decyzji.